- شما اینجا هستید:
-
خانه
-
رویدادهای پیش رو
-
مطالب پایه سایت
- اخبار
- بازدید: 2488
بر اساس نتایج ارزیابی طرح خوشه بندی شهاب دانشگاه فردوسی مشهد برای سال تحصیلی 1399-1398، تعداد 8 تن از دانشجویان مقطع دکتری گروه جغرافیا در خوشه 1 این طرح جای گرفتند. مدیریت گروه جغرافیا این دستاورد را خدمت این عزیزان تبریک عرض نموده و برای ایشان آرزوی توفیق روزافزون می نماید.
اسامی دانشجویان به شرح زیر می باشد:
۱.آقای مهدی معصومی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی
۲.آقای حسنعلی جهانتیغ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی
۳.آقای سیدرضا حسینی کهنوج دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی
۴.آقای علیرضا معینی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی
۵. آقای ابراهیم شریف زاده اقدم دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری
۶.خانم نرگس حجی پناه دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی
۷.خانم فاطمه بخشی شادمهری دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی
۸.خانم زهرا نسیمی دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی
این خبر را در سایت دانشگاه از اینجا مشاهده کنید.
- بازدید: 1408
به اطلاع محققان و پژوهشگران ارجمند میرساند در جدیدترین فهرست نشریات علمی در پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) در سال 2017 نشریه Journal of Research and Rural Planning با IF برابر 0.413 حائز رتبه Q1 شده است. همچنین ۳۶۰ نشریه انگلیسیزبان در سطح کلان (علوم اجتماعی) رتبه ۱۳؛ و در بین نشریات سطح خرد (جغرافیا، برنامهریزی و توسعه) انگلیسیزبان، رتبه نخست را کسب نموده است. همچنین نشریه یاد در بین ۴۵ نشریه فارسی و انگلیسی دانشگاه فردوسی مشهد رتبه دوم را اخذ کرده است. تیم هیئت تحریریه و سردبیر نشریه این موفقیت را مرهون تلاشهای علمی و تتبع و دقت محققان ارجمند و بویژه زحمات بیدریغ ارزیابان محترم میداند. بعلاوه از تلاشهای تمامی دستاندرکاران و کارشناسان نشریه قدردانی مینماید.
- بازدید: 1487
دکتر عباس مفیدی، عضو هیأت علمی گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد طی یادداشتی در خصوص هشدار اخیر دانشمندان از وضعیت «اضطرار اقلیمی» آورده است: این روزها شیوع ناخواسته و افسارگسیخته ویروس کرونا کلیه مناسبات و فعالیتهای بشری در مقیاسهای محلی تا بینالمللی را به چالش کشیده است. نظریه پردازان در حوزههای مختلف اگرچه غافلگیر شدهاند اما تقریبا همگی متفق القولند که جامعه بشری در جهان پس از کرونا در مناسبات اجتماعی، اخلاقی، فرهنگی و همچنین حوزههای سیاسی و اقتصادی به شدت دچار تحول خواهد شد.
باید اذعان داشت که چنین تأثیرگذاری شگرف و عالمگیر بر رفتار بشر از ابتدای شکلگیری تمدنها سابقه نداشته و به گواه تاریخ نمیتوان مشابهی در این مقیاس برای آن پیدا کرد. ظاهراً وقوع پدیدهای ناشناخته با امکان شیوع سریع و قابلیت انتشار گسترده در طول تاریخ همتایی نداشته یا اگر هم داشته به واسطه ساختار متفاوت اجتماعی و ارتباطی به این سطح از انتشار نرسیده تا به یک چالشِ آنیِ جهانی برای جامعه بشری تبدیل شود.
سوای تاثیرگذاری شگرف این پدیده، پیام بسیار مهمی که شیوع عالمگیر ویروس کرونا برای بشر در ابتدای قرن بیست و یکم دارد این است که برای تداوم مطلوبیت زیست بر روی این کره خاکی پایبندی به اصول مشترک اخلاقی، همگرایی و یکپارچگی در رفتارهای اجتماعی در تمامی مقیاسهای مکانی از محلی تا جهانی از ضروریات است.
بشری که در طی چند قرن گذشته با تمام توان درصدد به سلطه در آوردن محیط طبیعی سیاره زمین و حکمرانی بر آن بر اساس آلام و مطامع خود بوده است، با بروز بحران جهانی کرونا به واقع با این حقیقت مواجه شد که لاجرم میبایست به این شیوه رفتاری خود خاتمه دهد و رفتار جدیدی را برگزیند که ضامن حیات او در عرصه گسترده سیاره زمین باشد. به عبارتی دیگر، شیوع ویروس کرونا سبب بیداری بشر از یک خواب غفلت طولانی در رابطه با نحوه بهرهگیری از مناسبات انسانی و رفتارهای اجتماعی در زندگی روزمره خود بر روی سیاره زمین شده است.
حقیقت امر این است که بشر در طی دهههای گذشته به همان میزانی که سطح تکنولوژی و سطح بهرهبرداری از منابع طبیعی را در سیاره زمین توسعه داده، ساختارهای اجتماعی، اخلاقی و رفتاری را ارتقاء نبخشیده است. دانشمندان علوم محیطی به ویژه پژوهشگران علوم جو، سالهای سال است که نحوه رفتار نادرست بشر با طبیعت و محیط پیرامون را «عامل اصلی» تغییرات ایجاد شده در سیاره زمین میدانند و وقوع پدیده «گرمایش جهانی» را تهدیدی جدی نه فقط برای بشریت بلکه برای کل حیات بر روی کره زمین اعلام نمودهاند.
با این وجود، بشر معاصر به جهت بطئی و تدریجی بودن وقوع این پدیده، تقریباً در عمل ارزشی را برای این هشدارها قائل نشده است. رفتارهای خودخواهانه بشر در برابر سرنوشت این کره خاکی تا آنجا پیش رفته که سردمداران بعضی از کشورهای قدرتمند برای چند صبا فروش بیشتر تسلیحات نظامی و اجناس و کالاهای صنعتی خود وقوع چنین پدیدهای را اساساً کتمان میکنند یا تمایل آنها به این مباحث صرفاً به جهت تقویت جناح سیاسی و منافع حزبی انجام میپذیرد.
در چنین شرایطی، بالغ بر 11 هزار نفر از محققان علوم محیطی از سرتاسر جهان در یک اقدام هماهنگ و به شکلی یکپارچه و هم صدا در پاییز سال 2019 در خصوص بروز وضعیت «اضطرار اقلیمی» به دولتمردان هشدار دادهاند. اگرچه در نگاه اول استفاده از واژه «اورژانس یا اضطرار اقلیمی» (Climate Emergency) برای وضعیت سیاره زمین به نظر اغراقآمیز به نظر میرسد اما نابهنجاریهای بیشمار به وقوع پیوسته در رفتار سامانه اقلیمی زمین، دانشمندان علوم محیطی را ناگزیر به اعلام این هشدار جدی از وضعیت سیاره نموده است (رجوع شود به مقاله ریپل و یازده هزار و دویست و پنجاه و نه همکار، 2020).
واژهای که فرهنگ لغت آکسفورد آن را به عنوان واژه سال 2019 برگزیده است. با توجه به شرایط ایجاد شده، میبایست در جهان پسا-کرونا به این نوع رفتار و این شیوه بهرهبرداری از منابع طبیعی سیاره زمین خاتمه دهیم. وقوع مکرر پدیدههایی مانند سیلهای گسترده و مخرب، بارشهای برف سنگین، دماهای طاقت فرسای تابستان، خشکسالیهای گسترده، شدید و طولانی، آتشسوزیهای مهیب، موجهای گرمایی در اقصی نقاط جهان و همچنین وقوع پدیدههای نادری مانند: حفره ازون، ذوب یخهای قطب شمال، تغییرات در پراکنش گونههای گیاهی، جانوری و الگوی انتشار بیماریها در سالهای اخیر و بسیاری موارد دیگر، همه و همه، نشانههایی هستند که رفتار نابهنجار جو در نتیجه وقوع پدیده تغییر اقلیم در سیاره زمین را به نمایش میگذارند.
نکتهای که در این میان میبایست به آن توجه کرد این است که تغییر اقلیمی قرن بیست و یکم بیش از هر عاملی، حاصل فعالیتهای نادرست، نابخردانه و خودخواهانه بشر در طی دهههای گذشته بوده است. ادامه بهرهبرداری نادرست انسان از محیط طبیعی، سبب آن خواهد شد تا به واسطه پدیده تغییر اقلیم، سامانه ژئوفیزیکی زمین به تعادلی جدید دست یابد که جایگزین تعادل موجود خواهد شد.
چنین تغییری در سیاره زمین، در قیاس با بحران کرونا، کل ارکان حیات سیاره را به شدت از خود متأثر خواهد کرد. اگرچه در دورانهای زمینشناسی و برهههای تاریخی گذشته، سیاره زمین به دفعات چنین تغییراتی را تجربه کرده است اما تغییرات اقلیمی قرن بیست و یکم نه تغییراتی با منشأ طبیعی بلکه تغییراتی «خودساخته» به تعبیری انسان ساخت، محسوب میشود. شاید اغراقآمیز نباشد که گفته شود چنین تغییراتی میتواند به انقراض نوع بشر نیز منجر شود.
به همین دلیل، با وام گرفتن از تجربه بحران کرونا، لازم است جامعه بشری ضمن همفکری و هماندیشی، به مدل جدیدی از رفتارهای اجتماعی و اخلاقی دست یابد تا ضامن حفظ بقاء خود و سایر موجودات سیاره باشد. در این راستا، دولتها، ملتها و تک تک ساکنین این کره خاکی میبایست شیوه رفتاری جدیدی را جهت بهرهبردای مناسب از منابع طبیعی و محیط پیرامون، از خود به نمایش گذارند.
شاید ذکر ضرب المثل بادیه نشینان صحرای بزرگ آفریقا در اینجا بیمناسبت نباشد؛ «اگر میخواهید در بیابان با سرعت به پیش بروید، تنها سفر کنید. اما اگر میخواهید در سفر خود به سر منزل مقصود برسید، با همدیگر و به شکل جمعی طی طریق کنید». واقعیت جهان پسا-کرونا این است که جامعه بشری و دولتها، میبایست تهدیدهای محیطی موجود را به رسمیت شناخته و برای خروج سیاره زمین از وضعیت «اضطرار اقلیمی» تک تک افراد جامعه بشری به شکلی آگاهانه و هماهنگ، حرکتی جمعی و یکپارچه را برای بهبود شرایط آغاز کنند.
بی شک، در این راه مدلها و شیوههای جدیدی از رفتارهای مدنی برای جهان پسا-کرونا لازم میآید. کوتاه سخن آن که، جامعه بشری در جهان پسا-کرونا به یک پوست اندازی در مناسبات و رفتارهای اجتماعی و اخلاقی نیازمند است.
لینک خبر
- بازدید: 2067
دکتر محمد رحیم رهنما، استاد دانشگاه فردوسی مشهد
این روزها کشور درگیر مبارزه ای بی امان ولی کمی دیرهنگام و باآمادگی وتجربه نه چندان با ویروسی ناخوانده ومرگبار است که حیات اقتصادی و اجتماعی جامعه را دچار اختلال کرده و چرخه زندگی رافلج نموده است.سیستم اداری در بخشهایی تعطیل و در بخشهایی نیمه تعطیل شده، پیشرفت غیر قابل باور کرونا ویروس درشهرها بتدریج مدیران و مسئولان را قانع کرد که این دشمن خاموش، شوخی ندارد و باید مبارزه ای همه جانبه و همگانی و با مشارکت همه شهروندان بر علیه اش انجام گیرد. همه شهروندان هدف وقربانیان این خطر و بنابراین درخط مقدم این مبارزه اند. سیستم اداری و شهری درخوف و رجاء ناشی از گسترش ویروس است.بخشهایی از زیر سیستم شهری در شرایط تعطیلی و نیمه تعطیلی بسر می برند.از تعطیلی مراکز آموزشی و مذهبی گرفته تا شبکه اتوبوس رانی و مترو.
در این واویلای ترس وتلاش،قشر فقیر و زحمت کش کارگران خدماتی،این روزها در سطح شهر درحال تمیز کردن و رنگ آمیزی جداول و نرده های حفاظتی پلها و کاشت گل و گیاه در سطح معابر به منظور آماده کردن شهر برای عید نوروز هستند.روز نویی که عیدش سلامتی شهروندان باید باشد.
سیستم هجومی کرونا ویروس فقیر و غنی نمی شناسد،کار گر وکار مند نمی شناسد،طبقه بالاو پایین نمی شناسد، دیوارهای بلندو سیستمهای حفاظتی ضد سرقت نمی شناسد،مناطق مرفه نشین و فقیر نشین نمی شناسد،همه سیستمهای اداری،خدماتی و تولیدی را هدف قرار می دهد ودرنتیجه همه باید در کنترل و مهار آن همت کنند.در این میان،قشر زحمت کش کارگران خدماتی که الان در سطح شهر مشغولند نیز از این قاعده مستثنی نیستد. این قشر زحمت کش هم به اندازه سایر اقشار نیاز به حمایت ومراقبت دارند، چون بی توجهی به مراقبت ویژه این قشر زحمت کش، ممکن است خدای ناخواسته باعث گسترش این ویروس بی رحم در سطح شهر گردد. زیرا این قشر زحمت کش مثل سایر اقشار با سایر سیستمهای اداری و خدماتی درارتباط هستند، به مدیران بالاتر در حوزه شهرداری مراجعه می کنند، به مراکز بهداشتی درمانی سر می زنند،به فروشگاها می روند،به مراکز مذهبی و رفاهی در رفت وآمد هستند،با خانواده هاو بستگانشان ارتباط برقرار می کنند و در واقع به صورت مستقیم و غیر مستقیم به سیسم شهری متصل هستند
بنابراین در چنین شرایطی که زمزمه قرنطینه شدن شهرهاوافراد درخانه هابه گوش می رسد،رنگ آمیزی جداول معابر و نرده های پلهای شهر که از نظر بعضی از صاحب نظران انتشار ده ها تن مواد رنگی شیمیایی به داخل شهر است و نقش مهمی در آلودگی خاک، هوا و آبهای زیرزمینی دارد،چندان ضروری بنظر نمی رسد.علی رغم اعتقاد به اهمیت و تاثیر رنگها در شادابی سیمای شهر،چنین اقداماتی در شرایطی که خطر شیوه این اپیدمی جدی تر می شود اولویت مدیریت در شرایط بحران نیست.
شاید انتشار این اپیدمی ناخواسته فرصتی را فراهم کرده که مدیریت شهری از یک رویه تکراری وپرهزینه که سالیان سال است بدون تامل وتجدید نظر درآن، تکرار می کند،فاصله گرفته و به فکر راه چاره دیگری برای سبز کردن شهر و شادابی شهروندان باشد.بجای رنگ کردن جداول معابر(نه نرده ها)که بایک باران و سرمای زمستان وگرمای تابستان دچار تغییرات شیمایی می شودو رنگ آمیزی جدوال بتدریج از بین رفته ودرزیرلایه ای از خاک و آلودگی پنهان و تبدیل به مواد زاید و نخاله ساختمانی می گردند،و باید مجددا تعویض شوند،راه دیگری در پیش گیرد.
ضمن آنکه مدیریت شهری باید بدنبال پاسخ به این پرسش هاهم باشد: آیا در سایر شهرهای معتبر جهانی هر سال جداول معابر رنگ آمیزی می شود؟آیا جداول حاشیه معابر این شهرها به ارتفاع جداول معابر شهرهای ماهستند؟آیا جنس مصالح و میزان مقاومت و طول عمرجداول آنها نیز مانند جداول شهرهای ماست،که پس مدت کوتاهی به دلیل تخریب باید تعویض شوند؟ودهها سوال دیگرکه فرصت پرداختن به آنها دراین مختصر نوشته نیست.
در چنین شرایطی که ترس ازگسترش اپیدمی هولناک کرونا ویروس همه را به فکر واداشته، و رشته امور را از مسیر اصلی منحرف کرده،بنظر می رسد، مدیریت شهری بایستی باآمادگی بیشتر و با یک سیاست جامع و یکپارچه و با نظر خواهی از صاحب نظران و متخصصان به مبارزه بااین اپیدمی برخیزد.نه تنها شهروندان را تشویق به مشارکت در مبارزه با این اپیدمی نماید،بلکه راهکارهای مشارکت گسترده وهمه جانبه را با کمک سایرنهادها شناسایی کند.همچنین درمجموعه مدیریت شهری نیز اولویت مهار کرونا ویروس را بر مسایلی که تاخیرآنها خللی در امور روز مره شهر ایجاد نمی کند،ترجیح دهد. شاید در مدت زمان کوتاه تری شادابی،امید، پویایی و سرزندگی به شهر برگردد.خالی شدن چند روز خیابانهای شهر، برابر شروع زندگی دوباره و آوازبلبلان وقهقه کودکانشهر است. قدر بدانیم و همه دست بدست هم دهیم،حیاتمان را جانی دوباره و شهر ومیهن مان را کنیم آباد...
- بازدید: 2139
تابآوری کسبوکارهای گردشگری در بحران چگونه افزایش مییابد؟
ایسنا/خراسان رضوی استادیار دانشگاه فردوسی مشهد گفت: کسب و کارهای کوچک و نوپا تاب آوری کمتر و آسیبپذیری بالاتری نسبت به بحران خواهند داشت که باید به عنوان یک راهکار به تقویت این کسب و کارها پرداخته شود.وی افزود: لذا گردشگری نیز فرایندی است که خواه یا ناخواه در معرض مخاطرات زیادی قرار میگیرد، تجربه و تاریخ نشان داده است که بحرانها تاثیرات زیادی بر روی نرخ و رشد گردشگری دارند که در شرایط فعلی بحران کرونا یکی از نمونههای عینی آن بوده و بسیاری از کشورها را درگیر کرده است، به طوری که در اخبار هم زیاد در مورد این مساله میشنویم که پیشبینی میشود حدود ۵۰ میلیون شغل در دنیا که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با فعالیتهای گردشگری در ارتباط هستند ممکن است از بین بروند و این مقدار در ایران بیش از ۲ میلیون برآورد شده است.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: اگر ما بر روی کسب و کارهایی که مرتبط با گردشگری هستند متمرکز شویم و تعریفی از تابآوری داشته باشیم که بر روی سه موضوع متمرکز باشد، باید بگوییم اول اینکه که چه مقدار یک کسب و کار توانایی جذب پیامدهای مخاطرهای که برایش اتفاق میافتد را دارد؟ دوم اینکه چقدر توانایی بازگشت به حالت قبل را دارد؟ و سوم اینکه چه مقدار میتواند خودش را سازگار کند؟ اگر ما با این تعریف از تابآوری پیش رویم، کسب و کارها را باید در سه گروه تقسیمبندی کنیم که تابآوری در این سه گروه متفاوت و متمایز خواهد بود.
صادقلو خاطرنشان کرد: گروه اول کسب و کارهای نوپا یا به اصطلاح استارتآپها که مرحله آزمایشگاهی یک کسب و کار هستند. لذا در حال حاضر در سطح کشور و استان کسب و کارهایی که بیشتر در مرحله استارتآپ یا شروع هستند در واقع آزمایش میکنند که ببینند توانایی فعالیت در عرصه گردشگری و بازاریابی را دارند یا خیر، گروه دوم کسب و کارهایی هستند که در مرحله بذرپاشی قرار دارند و در این مرحله استارتآپها جلو رفته و کمی رشد پیدا کردهاند و کسب و کارهای گروه سوم نیز کسب و کارهای بالغ هستند که تجاری شده و به گونهای برای خود برندی هم ایجاد کردهاند.
تغییر مکانیزم کسب وکارهای بالغ و تعدیل نیرو در شرایط بحران کرونا
وی بیان کرد: تاب آوری این سه گروه با یکدیگر متفاوت است، کسب و کارهای بالغ نسبت به کسب و کارهای نو ظهور تابآوری، برگشتپذیری و انطباق بیشتری با بحران کرونا دارند و علت این است که کسب و کارهای نوپا هنوز در مرحلههای ابتدایی و درگیر وامهای کلانی هستند که برای شروع کار گرفته و به مرحله پسانداز و سودآوری و در واقع سرمایهگذاری نرسیدهاند، در حالی که کسب و کارهای بالغ این مراحل را طی کردهاند و برندسازی کرده و وارد بازار شدهاند و توانایی این را دارند که با شرایط ایجاد شده در بحران رو در رو شوند.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: کسب و کارهای بالغ میتوانند مکانیزمهایشان را تغییر دهند و تعدیل نیرو کنند، مانند هتلها که در شهرهایی که گردشگرپذیر هستند برای پذیرش افراد ناقل و یا بهبودیافتگان آماده میشوند که این به معنی تغییر مکانیزم است، و اینکه کسب و کار گردشگری فعالیت خود را دارد و فقط مقداری راهکارهای خود را تغییر داده است تا بتواند با شرایط رو به رو شود، حال اینکه این تغییر مکانیزم ممکن است برای این کسب و کار هزینه بیشتری داشته باشد اما همین که این مکانیزم ایجاد میشود به این معنی است که روند مشتریپذیری خود را خواهد داشت.
صادقلو ادامه داد: البته این پدیده در بلند مدت نتیجه خود را نشان میدهد و تاثیرگذاری کسب و کارها به عنوان اثرات بلندمدت اقتصادی یک بحران شناخته میشود؛ برخی تاثیرگذاریها آنی هستند که در ابتدای امر خود را نشان میدهند و برخی اثرات بلندمدت دارند که باید منتظر گذر زمان بود تا در آینده برآورد شوند.
وی افزود: البته به این معنا نیست که موارد بحران بر روی کسب و کارهای بالغ تاثیر نمیگذارد ولی این اثر به گونهای در کسب و کارهای بالغ خود را با تواناییهای رفاهآوری بیشتر و در کسب و کارهای نوظهور با آسیب بیشتر خود را نشان میدهند، برای مثال بسیاری از اقامتگاههای بومگردی در نواحی روستایی که به تازگی شکل گرفتهاند و در مرحله نوظهور یا بذرپاشی قرار دارند، ممکن است در این فرایند بسیار آسیب دیده و تابآوری کمی داشته باشند. همچنین از آنجا که بخشی از فعالان حوزه خدمات رفاهی گردشگری مشهد بالغ و دارای سابقه طولانی هستند، لذا بسیار راحتتر از بحران عبور میکنند و در آینده میتوانند به راحتی خود را به شرایط قبلی بازگردانند.
کسب و کارهای کوچک و نوپای گردشگری تابآوری کمتری در بحران دارند
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد عنوان کرد: شاید گردشگری در ایران در وضعیتی قرار نداشته باشد که به عنوان بخش اقتصادی بسیار مهم روی آن تمرکز داشته باشیم زیرا ایران کمتر از یک درصد از درآمدهای گردشگری دنیا را از گردشگری دارد، این درحالی است که کشورهایی هستند که این مقدار برای آنها بسیار بالاتر است، حال اگر در سطح ملی بخواهیم تحلیل کنیم استان خراسان رضوی به ویژه کلان شهر مشهد یکی از قطبهای گردشگری ایران است. لذا خواه یا ناخواه در سطح استان کسب و کارهای کوچک تابآوری کمتری دارند و بیشتر در معرض آسیب قرار دارند.
صادقلو تشریح کرد: در تابآوری گردشگری ایران نسبت به بحران کرونا باید به دو منظر توجه کرد، اولین مورد این است که ایران چه جایگاهی در گردشگری داشته و آن را با گردشگری در منطقه و جهان مقایسه کنیم، دوم اینکه پارادایم مدیریت ریسک را به عنوان یکی از راهکارها و مقدمات رسیدن به تابآوری شناسایی و معرفی کنیم.
گردشگری در ایران جایگاه تابآوری از خود نشان نداده است
وی یادآور شد: ایران جایگاه خوبی به لحاظ ظرفیت گردشگری دارد و بسیاری از پتانسیلها و جاذبههایش بکر هستند و هنوز شناسایی نشدهاند، اما اگر بخواهیم واقعبینانه با این موضوع رو به رو شویم، گردشگری در ایران جایگاه تابآوری از خود نشان نداده است و تاثیر پذیریاش از عرصههای مختلف و تغییرات مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را تا به امروز مشاهده کردهایم که گاه بسیار شدید نیز بوده است.
لزوم تغییر نگاه از مدیریت بحران منفعلانه به سمت مدیریت ریسک
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد اضافه کرد: مساله مهم دیگر این است که باید برای تابآور کردن یک کسب و کار و فعالیت آن نگاهها از مدیریت بحران منفعلانه به سمت مدیریت ریسک حرکت کند، قبل از شروع یک کسب و کار باید توجه کرد که این کسب و کار در آینده با چه مخاطرات و ریسکهای احتمالی روبه رو خواهد شد، لذا باید احتمالات نیز در نظر گرفته شود و برای اینکه در بحران قرار نگیرند راهکاری داشته باشند؛ البته در بحران بسیاری از کشورهای منطقه و مناطق گردشگری ناچار به اتخاذ رویکردهای منفعلانه شدند و مدیریت بحران منفعلانه داشتند، باز هم با توجه به تابآوری بالایی که داشتند تاثیرات کمتری نیز پذیرفتند.
صادقلو خاطرنشان کرد: صنعت گردشگری یک صنعت انتخابی است، به این معنی که من به عنوان گردشگر در صورتی که امکانات و شرایط مد نظر گردشگر در یک مقصد فراهم باشد گردشگری را انجام میدهم و اگر سفر گردشگر احتمالی از خطر را داشته باشد متوقف میشود و همین امر باعث شده است که نتوانیم تغییرات را پیشبینی کنیم.
وی ادامه داد: شرایط فعلی ما در ایران این را نشان داده است که ما از ابتدا در این صنعت تابآوری نداشتهایم، در مدیریت مخاطرات پارادایم واکنشی منفعلانه را شاهد هستیم و هنوز نگاهمان به بررسی احتمالات قبل از توسعه این صنعت نیست و شاید بسیاری از خطرات را برآورد نکردهایم.
بسیاری از صاحبان مشاغل گردشگری، آگاهی کاملی از مخاطرات تهدیدکننده کسب و کارشان ندارند
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد در خصوص کاستیهای مدیریت بحران در صنعت گردشگری ایران اظهار کرد: کاستیها در مدیریت بحران از دو منظر مورد توجه هستند که منظر اصلی صاحبان کسب و کار هستند؛ صاحبان کسب و کار با چه نگاهی فعالیت را آغاز میکنند و با در نظر داشتن چه چیزهایی میتوانند از ابتدا تابآوری را ارتقاء دهند و در صورت قرار گرفتن در شرایط بحران واکنش درست نشان دهند؟ بسیاری از صاحبان کسب و کارها نگاه و آگاهی کاملی از مخاطراتی که ممکن است کسب و کارشان را تهدید کند ندارند و فعالیتشان را با این نگاه آغاز نمیکنند؛ چراکه مسائل مالی در ابتدا بسیار برای آنها اهمیت دارد و به عقیده من این امر از کاستیهای اولیه به شمار میآید.
صادقلو افزود: اما متولیان، نهادهای تصمیمگیر و سیاستگذاران هستند که اول نقش مهمی در ایجاد آگاهی و آموزشهایی ایفا میکنند که به صاحبان کسب و کار میدهند و دوم در بعد حمایتی و زیرساختی که میخواهند برای کسب و کارهای کوچک انجام دهند. برای مثال ما چه مقدار سیاستهای بیمهای از صاحبان کسب و کار داریم و در شرایط بحران کرونا که تعداد زیادی کسب و کارها از رونق افتاده است چه مقدار بیمه این فعالیتها را حمایت میکند، این مورد یکی از کاستیهای مهم به شمار میآید که این نهادها و سازمانهای متولی باید راهکارهایی برای آن بیاندیشند.
وی عنوان کرد: ما انتظار داریم که این نهادها در خصوص حوزههای اختیاری خود شفافسازیهایی انجام دهند، عملکردی شفاف داشته باشند، یک نظارت قوی بر آنها داشته باشند، حمایتهای برنامهریزی شده مطلوبی داشته باشند، مسئولیت پذیر باشند، محدودیتها را برطرف کنند و اعتبارات خوبی را در دورههایی که کسب و کار با بحران رو به رو میشود در اختیارش قرار دهند؛ این موارد کاستیهایی است که متولیان باید در مورد آن فکر کنند و تصمیم گیرند و به برنامهریزی برخی از ابعاد بپردازند.
چه اصولی اثرات نامطلوب بحران را میکاهد؟
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد مدعی شد: ما در فرایند مدیریتی در شرایط بحرانی چهار اصل مطلوب داریم که به کارگیری آنها به گونهای از اثرات نامطلوب میکاهد، این چهار فرایند به ترتیب این گونه است که باید یک ساختار سازمانی مطلوبی را از ابتدا داشته باشیم و برای رویارویی با این واکنش در واقع مشخص میکنیم که اگر در این حیطه بحرانی ایجاد شد چه کسی به عنوان مدیر اصلی، مسئول است که بحران را با چه ابزاری مدیریت کند.
صادقلو ادامه داد: اصل مهم دوم در مدیریت ریسک، قانونگذاری است به این معنی در یک شرایط بحرانی قوانین، مادهها و مصوبههای مهمی تدوین شود و در مورد آنها نظارت خوبی وجود داشته باشد تا بتوان شرایط را به سمت کاهش آسیبها پیش برد و به رفع اثرات نامطلوب آن کمک کرد.
وی اضافه کرد: فاز بعدی برنامهریزی است که در قالب طرحها تعریف میشود و در آخرین مرحله یک سیستم حمایت اجتماعی مد نظر ماست. در شرایطی که با بحران کرونا رو به رو هستیم بسیاری از کسب و کارهای گردشگری به این چهار اصل نیاز دارند که بدانند چه سازمان و نهادی قرار است این بحران را مدیریت کند و چه نهادی برای واکنش مناسب نسبت به اثراتی که متوجه این کسب و کار است تلاش میکند.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد یادآور شد: مورد بعدی این است که در شرایط حال حاضر چه قواعدی برای آسیب کمتر این کسب و کارها تنظیم میشود و در واقع چه کاری انجام میشود تا این کسب و کارها از بحران عبور کنند، البته این امر نیازمند برنامهریزی فضایی خوبی است که باید سلسله مراتب خسارات در آن در نظر گرفته شود که در این بین همکاری سیستمهای اجتماعی و گروهها به طور غیر مستقیم در بحران و گذران آن نقش دارند.
صادقلو تشریح کرد: اگر در شرایط فعلی این چهار اصل تامین شود شاید به عبور موقتی از بحران کمک کند و کسب و کارهای گردشگری آسیب کمتری ببیند و اگر این شرایط ادامه پیدا کرد کسب و کارها قدرت مقابله بیشتری با بحرانهایی مانند کرونا داشته باشند، البته ما میبینیم که این چهار اصل هر کدام به نوعی با شدت و ضعف در نقاط مختلف در حال انجام هستند به عنوان مثال اینکه مدیریت بحران کشور برای رویارویی با چنین بحرانی تصمیماتی اتخاذ میکند و یک ساختار سازمانی که نهادهای مختلف را درگیر میکند و سمت و وظایف مختلف را محول میکند، میسازد تا با این بحران رو به رو شوند.
آسیبپذیری بالا تابآوری کم و تابآوری بالا آسیبپذیری کمی ایجاد میکند
وی متذکر شد: اصول فوق یک سری فرصتها را در اختیار صاحبان کسب و کار گردشگری میگذارد که افراد دارای کسب و کار با خیال راحتتری در یک دوره زمانی کسب و کار خود را متوقف کنند یا با برنامهریزیهای فضایی که انجام میگیرد از مردم خواسته شود که برای گروههای آسیبپذیر شرایط خاصی را رعایت کنند که در این شرایط نیز میبینیم که با شدت و ضعف در حال انجام است.
استادیار دانشگاه فردوسی مشهد گفت: این موارد اما نیاز به تقویت دارد، ما برای اینکه این تابآوری را زیاد کنیم باید گروهها و مشاغلی که با گردشگری در ارتباط هستند را شناسایی کنیم و آسیبپذیری گروهها را دستهبندی کنیم؛ چراکه این آسیبپذیری و تابآوری دو سر یک طیف هستند، به این صورت که آسیبپذیری بالا تابآوری کم و تابآوری بالا آسیبپذیری کمی ایجاد میکند.
صادقلو ادامه داد: این موارد باید در مشاغل تفکیک شود و متناسب با این گروهبندی سیاستهای مختلف اتخاذ شود برای مثال باید دید مشاغل ثانویه که به جای مشاغل گردشگری که به صورت موقت تعطیل شدهاند چه خدماتی میتوانند ارائه کنند که مرتبط با کارشان باشد و در اصل با مدیریت بحران مقداری شرایط را به حالت عادیتر بازگردانند و برای عبور از شرایط بحران راهکارهای بازیابی بهتری به کار گرفته شود.
لینک خبر
